Hơn một tuần sau khi chính thức được công bố, những vấn đề xung quanh đề nghị xây dựng dự thảo Luật Thuế tài sản của Bộ Tài chính vẫn đang có sức hút tới dư luận. Đặc biệt, khá nhiều ý kiến tán thành với những quy định mà cơ quan soạn thảo đề xuất.
Không tính thuế theo giá thị trường
Trong dự thảo Bộ Tài chính đưa ra, giá tính thuế đối với đất ở và nhà ở được lựa chọn theo phương án, giá 1m2 đất tại bảng giá đất do UBND cấp tỉnh công bố tại thời điểm tính thuế, không tính theo giá thị trường. Với giá nhà ở cũng vậy, nhà mới xây dựng, giá 1m2 nhà tính thuế theo từng cấp, hạng nhà do UBND cấp tỉnh quyết định theo quy định của pháp luật về xây dựng tại thời điểm tính thuế. Đối với nhà đã qua sử dụng, giá 1m2 nhà tính thuế được xác định bằng giá 1m2 nhà xây dựng mới theo từng cấp, hạng nhà do UBND cấp tỉnh quyết định theo quy định của pháp luật về xây dựng tại thời điểm tính thuế nhân với tỷ lệ (%) chất lượng còn lại của nhà do UBND cấp tỉnh ban hành theo thời gian sử dụng nhà tại thời điểm tính thuế. Nội dung này là một phần quan trọng của dự thảo vì đó là công thức để đưa ra mức giá để nộp thuế. Và bằng chứng là thời gian qua, có rất nhiều ý kiến trái chiều nhau xung quanh nội dung này.
TS. Nguyễn Đức Độ – Phó Viện trưởng Viện Kinh tế tài chính, Học viện Tài chính cho rằng, Bộ Tài chính cần có giải thích cặn kẽ, tránh dư luận hiểu nhầm về vấn đề này. Bởi theo quy định, sẽ có mức chênh lệch giữa giá Nhà nước quy định và giá thị trường, tùy từng vị trí khác nhau sẽ có giá trị và mức thuế khác nhau. Tuy trong dự thảo công bố và phần trả lời báo chí của lãnh đạo Vụ Chính sách thuế đã nêu khá cặn kẽ song cần phải tăng cường tuyên truyền hơn nữa.
Về vấn đề này, Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA) – đơn vị gửi góp ý sớm nhất cũng tán thành việc xác định giá 1m2 đất tính thuế là giá 1m2 đất tại bảng giá đất do UBND cấp tỉnh ban hành như đề xuất của Bộ Tài chính. Theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA, cách tính đó sẽ đảm bảo được tính minh bạch. Đồng thời, cách tính có phân biệt giá nhà mới xây dựng và giá nhà đã qua sử dụng như dự án luật cũng nhận được sự tán thành của Hiệp hội này. Tuy nhiên, hiệp hội đề nghị cần có cơ chế, tránh nhũng nhiễu, tiêu cực khi đánh giá tỷ lệ (%) chất lượng còn lại của nhà đã qua sử dụng.
Từ giá tính thuế dẫn đến ngưỡng chịu thuế. Bộ Tài chính xây dựng phương án thuế suất thuế tài sản đối với nhà thuộc đối tượng chịu thuế theo 2 phương án, lấy ngưỡng không chịu thuế là 700 triệu đồng hoặc 1 tỷ đồng.
Theo TS. Nguyễn Đức Độ, ban đầu chính sách nên hướng tới việc đánh thuế người có thu nhập cao. Việc đề nghị lấy ngưỡng không chịu thuế đối với nhà theo giá trị, theo ông Nguyễn Đức Độ, là phù hợp, nhưng mức khởi điểm cần tính toán nâng lên để trước tiên tác động đến người giàu, như cách đánh thuế Thu nhập cá nhân. Cách tính như đề xuất của dự thảo luật sẽ ảnh hưởng tới số đông người có thu nhập trung bình, cần được cân nhắc thêm cho phù hợp và theo một lộ trình nhất định.
Trong khi đó, tuy đồng tình với nhiều đề xuất của Bộ Tài chính, song với ngưỡng chịu thuế, HoREA cũng đề nghị áp dụng mức thuế suất 0,4% đối với đất ở, đất xây dựng nhà chung cư, nhà ở có giá trị trên 1 tỷ đồng, bởi nên cân nhắc đến mức sống của người dân còn thấp so với các nước. HoREA đồng tình phương án không đánh thuế đối với căn nhà thứ hai trở đi. Hiệp hội cho rằng, như vậy để tránh tác động tiêu cực đến thị trường nhà cho thuê đang là xu thế lựa chọn thuê nhà của nhiều tầng lớp trong xã hội. Hơn nữa, có trường hợp người chỉ có một căn nhà nhưng lại có giá trị rất cao như biệt thự, lâu đài mà không bị đánh thuế tài sản, nếu so sánh với người tuy có 2 – 3 căn nhà nhưng tổng giá trị thấp mà phải chịu thuế đánh trên người có nhiều nhà thì không hợp lý và không công bằng.
Nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Đặng Hùng Võ:
Trong bối cảnh Việt Nam ký các hiệp định thương mại tự do, xóa bỏ thuế XNK thì chỉ còn hai loại thuế là thuế Thu nhập cá nhân và thuế Tài nguyên đối với đất đai. “Các nước sử dụng thuế thu từ đất và tài sản gắn với đất để nâng cấp và phát triển đô thị, hạ tầng, còn ở nước ta thì cứ loay hoay dùng ODA và nguồn khác để phát triển đô thị. Lúc này đưa ra Luật Thuế tài sản là rất hoan nghênh. Đưa ra lúc này là chậm vì câu chuyện này đã được đề cập từ năm 2000. Tuy hơi muộn nhưng vẫn còn kịp để tạo ra nguồn thu ngân sách đáng kể và ổn định”.
Không nhằm bù đắp ngân sách
Một vài ý kiến khi đọc dự Luật này cho rằng Nhà nước đang muốn bù đắp ngân sách khi lộ trình cắt giảm thuế NK theo các FTA đang ở những giai đoạn cuối, tuy nhiên, nhiều ý kiến khác lại không đồng tình.
Một nghiên cứu về kinh nghiệm quốc tế cho thấy, thuế tài sản (thuế thu hàng năm, trong quá trình sử dụng tài sản) ở các nước thể hiện vai trò quan trọng trong tổng thu ngân sách của các quốc gia, chiếm tỷ lệ trung bình 3-4% so với tổng thu thuế ở các nước phát triển, một số nước tỷ lệ này lên đến 8% như Nhật Bản. Ở các nước đang phát triển và chuyển đổi, tỷ lệ này thấp hơn. Xét trong giai đoạn 2005-2013, tỷ lệ thu thuế tài sản so với GDP ở các nước phát triển và một số nước đang phát triển ở khu vực châu Á là khoảng 2%/GDP. Mức thuế suất thuế tài sản một số nước như: Hàn Quốc: 0,2% đến 0,5% đối với đất (riêng đất xây dựng khu golf và đất xây dựng khu du lịch hạng sang là 4%); từ 0,1% đến 0,4% đối với nhà ở (riêng villa 0,4%); 0,4% đối với nhà cho sân golf và các dịch vụ xa xỉ; 0,5% đối với tòa nhà dùng để làm nhà máy ở khu dân cư (nhà máy mới xây dựng ở vùng có mật độ dân số lớn áp dụng mức 250%); 0,25% đối với các tòa nhà mục đích khác. Ngoài thuế tài sản, Hàn Quốc còn thu thuế bất động sản từ 0,5% đến 2% đối với đất có giá trị vượt ngưỡng quy định. Đài Loan thu từ 0,2% đến 5% tùy từng loại đất, diện tích; từ 1,2% đến 2% đối với nhà chung cư; 3% đến 5% đối với nhà, công trình xây dựng cho mục đích thương mại. Singapore từ 4% đến 16% theo giá trị nhà, đất vượt ngưỡng (trong đó nhà thương mại, nhà công nghiệp và đất là 10% và giá trị dưới ngưỡng không chịu thuế). Philippines thu 2% ở Manila, 1% ở tỉnh khác đối với nhà ở, nhà kinh doanh, đất ở, đất xây dựng công trình. Nhật Bản: 1,4% đến 2,1% đối với nhà, đất. Phần Lan: 1,2% đến 2% (riêng đất thương mại, công nghiệp, nhà đất vượt quá mức 29.200 USD áp dụng mức 2% +30% của 2%). Indonesia thuế tài sản là 0,5% đối với nhà, đất có giá trị vượt 8.000.000 Rp. Campuchia quy định mức thuế bất động sản 0,1% đối với đất, nhà ở, tòa nhà và công trình xây dựng trên đất có giá trị trên 100 triệu KhP ở một số thành phố. Brunei không đánh thuế đối với đất, chỉ đánh thuế đối với nhà (trong đó có nhà thương mại) với mức thuế suất 12% giá trị cho thuê.
Theo ông Trương Thanh Đức – Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty Luật Basico, thuế tài sản ở nhiều nước được xem là nguồn thu quan trọng trong ngân sách, do đó, một số nước đã áp dụng từ khá lâu. Tuy nhiên, đó là những nước phát triển, an sinh xã hội tốt và họ thu thuế để tái đầu tư cho phúc lợi xã hội. Ở Việt Nam, cơ quan soạn thảo cần phải cân nhắc về thời điểm thực hiện, cách thức, phạm vi, đối tượng áp dụng, đặc biệt phải tính toán xem thu nhập của người dân đang ở mức độ nào và thực hiện ra sao cho hợp lý.
Trao đổi với báo chí cuối tuần qua, Bộ trưởng Bộ Tài chính cũng khẳng định thêm một lần nữa rằng, việc ban hành thuế tài sản nhằm nhiều mục tiêu, không đơn giản chỉ để bù đắp ngân sách. Theo ông, dự thảo được đưa ra với mục tiêu đầu tiên là tăng cường quản lý về tài sản. Thứ hai là, nâng cao hiệu quả sử dụng nhà và đất. Cùng với đó là hạn chế sử dụng lãng phí tài sản, tài nguyên là đất đai và công sản. Thứ ba là, đảm bảo sự minh bạch trong quản lý, sử dụng tài sản, như vậy sẽ góp phần quan trọng vào công tác phòng chống tham nhũng. Cuối cùng là, nếu Luật được thông qua sẽ trên cơ sở nào đó sẽ mở rộng nguồn thu cho NSNN và đảm bảo cơ cấu lại nguồn thu.
Những ý kiến xung quanh dự Luật này đang được Vụ Chính sách thuế – Bộ Tài chính tiếp nhận và tổng hợp. Sau khi hết thời hạn xin ý kiến, Bộ Tài chính sẽ giải trình, tiếp thu và trình Chính phủ để đăng ký đưa dự án Luật Thuế tài sản vào chương trình xây dựng pháp luật năm tiếp theo.
Trong bản góp ý vào dự thảo Luật thuế tài sản, HoREA cho rằng: Luật Thuế tài sản được áp dụng ở đa số các nước trên thế giới, là nguồn thu quan trọng, ổn định và bền vững của ngân sách nhà nước tại địa phương, góp phần đảm bảo công bằng xã hội. Ở nước ta hiện nay, chưa thu thuế nhà ở, chỉ thu thuế sử dụng đất phi nông nghiệp. Mức thuế phải nộp nhìn chung là thấp vì được tính theo bảng giá đất của cấp tỉnh, với thuế suất 0,03%, 0,07% và 0,15%.
Theo Báo Hải quan.
